The conspiracy against the Republic reaches its climax


I am following the story about the warrant-less wiretapping in Macedonia carried out by the secret police since it was revealed by the opposition leader in February 2015. In the early days of this political, social, and moral crisis, I noted that the opposition party SDSM, specifically its president Zoran Zaev, frist implicated the telecommunications operators in Macedonia as collaborators in the warrant-less wiretapping, only to backtrack on that statement few weeks later.

In his early statements (12.02.2015) Zoran Zaev claimed that the wiretapping could not have happened without the knowledge of the operators, but just two weeks later (27.02.2015) Zaev said that the operators have no responsibility whatsoever at a press-conference for bombshell #5. -- from The silence of the telecom operators, June 4 2015.

The telecommunications operators also maintained that they worked and still work within the law.

All of these claims were proved wrong today, November 18 2016, when at the Special prosecutor press conference (link in Macedonian) it was revealed that:

„Тhe unlawful wiretapping of several thousands people that lived in the Republic of Macedonia in the period from 2008 to 2015 violated the privacy of their personal and family life, and the secrecy of communications"

The equipment that is installed in the operators' networks and is used for surveillance of communication in a way in which the secret police has 'direct, autonomous, and uninterrupted' access is allowed by law only in a part of the period from 2008 to 2015. This period includes 1. the months from June 2010 when the new law for electronic communications came into power, until December 2010 when the Constitutional Court canceled the articles regarding the equipment and access, and 2. the period since February 2014 when the new law for electronic communications came into power, that has the same canceled provisions (on which, this time, the Constitutional Court is silent for more than a year).

In fact, in the eight-year period from 2008 to 2015, direct, autonomous, and uninterrupted access was allowed by law in only 2.5 years. This means that the operators allowed conventional access (i.e. in a way that the secret police does not access their network autonomously at their will) knowing that there is no court order for such an access to peoples' communications, or that the equipment for direct, autonomous, and uninterrupted access was working during the entire period, even when there was no law allowing that. In the latter case it would mean that such access was made available to the secret police 2 years before the law allowing it was even discussed in Parliament.

Today's SPO press conference casts a serious doubt on the claims that operators worked according to prescribed laws. The law requires that telecommunications operators must cooperate with the SPO. Morality requires that their executives at least tender their resignations.

More on the topic (though not all of it is in English):

The European Commision 2016 report on Macedonia


I'm posting the EC report on Copyright and Industrial property rights in Macedonia every year for the past 7 years. Here is the latest. For the full text visit:

4.7. Chapter 7: Intellectual property law

The EU has harmonised rules for the legal protection of intellectual property rights (IPRs), as well as rules for the legal protection of copyright and related rights. Rules for the legal protection of IPRs cover, for instance, patents and trademarks, designs, biotechnological inventions and pharmaceuticals. Rules for the legal protection of copyright and related rights cover, for instance, books, films, computer programmes and broadcasting.

The country is moderately prepared in this area. Some progress, although limited, was made during the reporting period. There is still no strategy on intellectual property. In thecoming year, the country should in particular:

  • improve consultation of the stakeholders when drafting legislation;
  • step up efforts to investigate and prosecute infringements of intellectual property;
  • reinforce capacity and coordination among the authorities in charge of implementing the intellectual property laws and raise public awareness of the importance of protecting intellectual property rights.

On copyright and neighbouring rights, the law on copyrights was amended in February 2016 to regulate the functioning of collective management of rights and remuneration distribution and to abolish the cap to remunerations of right-holders, but the collective management system is still underdeveloped. The system for electronic recording of broadcast music works needs to be finalised. The Ministry of Culture revoked the licence of one of the collecting societies, with the result that certain fees are no longer collected, and subsequently (in July) licensed one more society in the areas of music rights. The capacity of the Ministry of Culture to deal with copyright and neighbouring rights remains insufficient.

As regards industrial rights, the State Office of Industrial Property concluded a bilateral cooperation agreement with the European Patent Office for 2016-18 and made its database available to the public. Challenges remain, in particular in providing services to the public.

The number of court cases on infringements of intellectual property rights is still low and there is no credible enforcement record. The Agency for Audiovisual Media Services conducted inspections and found certain irregularities by broadcasters. The functions of the Coordinative Body for Intellectual Property do not cover the coordination of policy-making and of legislative work. Its funding is insufficient and there is no budget for awareness-raising and education of right-holders and the public about the importance of intellectual property rights. Coordination between the enforcement authorities is insufficient.

Што читаат македонските научници?


Една од најголемите маки на македонските универзитети е пристап до современа научна литература. На овој проблем, од скоро, се нуди решение „преку интернет“. Пиратската библиотека нуди пристап до околу 50 милиони научни трудови. Проценката е дека целокупното научно творештво досега изнесува исто така околу 50 милиони научни трудови. Оттука, возможно е да нуди пристап до речиси сѐ што е објавено како научен труд во човековата историја.

Во април 2016 година, објави серверски записи од неговиот веб сајт за периодот септември 2015 – февруари 2016 кои кажуваат кои и колку научни трудови се преземени, како и од кои држави се направени преземањата. Иако шест месеци е краток период, сепак податоците нудат увид во тоа што и колку наука се презема во Македонија. Трендот во Македонија е сличен со трендот во остатокот од светот. Порастот во преземањата во полугодието за кои има податоци изнесува повеќе од 300 отсто. Од европските земји тоа е слично со Естонија и Финска.

View post on

Според Државниот завод за статистика, во Македонија во високообразовните институции, во академската 2015/2016 година, има 3.980 наставници и соработници. Во дадениот период, тие преземале нешто помалку од два труда по човек. Најблиску до оваа бројка во Европа се Словачка и Кипар. Во 2015, пак, Македонија има 815 објавени научни трудови или 0,2 трудови по наставник/соработник. Тоа ја става Македонија на исто ниво со Бугарија, Латвија и Литванија.

Интересен е контрастот што може да се направи со, на пример, Велика Британија. Со несомнено подобро опремени универзитети каде има широк пристап до литература, британските научници преземаат околу 1,5 трудови од Sci-Hub. Интуитивното мислење е дека Македонија како земја чиишто универзитети имаат многу тесен пристап до светските научни бази (ако воопшто имаат некаков пристап) би имала многу поголем број на преземања од регистрираните два по човек. Возможно е, се разбира, македонските научници да не се запознаени со постоењето на сервис како, но можно е и да немаат потреба за голем број на научни трудови. Последново можеби се отсликува преку бројот на објавени трудови. Британските научници во година објавуваат 1,2 трудови по човек. Разликата од 1 труд по човек, во споредба со македонските научници, во светот во кој владее максимата објави или исчезни (publish or perish) е огромна.

Сето погоре укажува дека Македонија го следи трендот на сѐ поголемо преземање на научни содржини, но кога станува збор за додавање во научниот корпус нејзиниот придонес (или придонесот на нејзините научници) е незначителен.

Понатаму, податоците од откриваат дека најголем број од преземањата во Македонија се случиле во Скопје – 4933. Другите поголеми универзитетски центри Битола, Тетово и Штип имаат по 191, 226 и 799 преземања соодветно. Во податоците има и 1139 преземања за кои нема локација што може да влијае на вкупната распределба, но јазот помеѓу Скопје и другите градови е голем. Останува да се истражи дали тој јаз се рефлектира и во научната работа на УКИМ наспроти другите универзитети.

View post on

Се разбира, овие податоци не кажуваат ништо дефинитивно за македонската научна работа. Возможно е научните работници нивните материјали да ги набавуваат од друго место (колеги, сопствени средства, итн.). Но, возможно е и во Македонија едноставно да нема потреба од тековни научни истражувања кои што претежно се објавуваат во журнали (студиските програми да користат претежно книги, научните работници да не се вклучени во истражувачки проекти, итн.). Детално разгледување на податоците од Sci-Hub ќе покаже и кои теми и формати на трудови се од интерес на домашната научна јавност.


Минатата недела се осврнавме на бројот на преземања од Sci-Hub и со бројот на објавени трудови во Македонија во однос со некои други европски земји. Сега фокусот го поместуваме на тоа што се чита од страна на македонската научна јавност.

Од истражувањата што се правени на универзитетите во Велика Британија може да се види дека во просек британските научници читаат 39 научни материјали месечно, од кои 22 се трудови објавени во журнали. Ако претпоставиме дека еден научник од Македонија треба да чита исто за да биде на исто научно-истражувачко ниво со својот британски колега, тогаш останува прашањето како македонскиот научник се снабдува со литература. Сепак, одреден број на научни текстови се преземаат во Македонија.

Македонските научни читатели воглавно преземаат трудови од научни журнали и литература што се чита воглавно е издадена во последните 20 години. Најстариот труд што од Sci-Hub е преземен во Македонија е „Vital Statistics of Cavalry Horses“ од 1880 година. Анализа, пак, на насловите на документите открива дека најчесто преземан труд е „Genetic diversity of Brucella abortus and Brucella melitensis in Kazakhstan using MLVA-16“, кој што е преземен 44 пати. Двата наслова се неочекувани или барем необични. Интересно би било да се дознае која е причината за овие преземања.

Понатаму, податоците за издавачот во најголема мера недостасуваат во изворните податоци од Sci-Hub, но од она што е достапно, како најчест издавач кој е преземан предничи Institute of Electrical and Electronics Engineers (IEEE).

View post on

Обидот да се презентираат насловите на трудовите во зборовен облак открива дека истражувања на теми како рак, енергија и иновации се помеѓу почестите кои што се преземаат. Веројатно е тогаш меѓу имињата на издавачи што недостасуваат да има и значителен број на медицински или биолошки журнали, покрај оние за инжинерство.

View post on

Петте најчесто преземани публикации, пак, ги вклучуваат Renewable and Sustainable Energy Reviews со 70 преземања, American Journal of Physics со 65 преземања, Energy Policy со 61 преземања, Journal of Sound and Vibration со 51 преземања и Science со 51 преземања.

Ова покажува една шарена слика за темите од интерес на македонската научна јавност. Од една страна, со оглед на тоа дека има истражувања коишто велат дека еден преземен труд се споделува до 10 пати помеѓу научниците-колеги тогаш можеби ефектот од преземањето на мал број трудови во Македонија (0,2 по научник) да има поголем ефект. Така, на пример, бројот од 10 преземени трудови поврзани со теми за земјотресно инжинерство (од журналот „Soil Dynamics and Earthquake Engineering“) може да биде охрабрувачки дека таа струка настојува да биде во тек со научните новини - ако навистина и во Македонија споделувањето е на исто ниво како во Велика Британија или САД. Од друга страна, дури и споделување од 10 пати ги држи македонските научни работници далеку од Велика Британија во однос на месечна читачко-истражувачки просек.

Веројатно, без да се прашаат и самите научници повеќе не може да се знае за навиките, потребите за читање и истражување на македонските научници. Можеме да се надеваме дека со достапноста на материјали преку Sci-Hub работата ќе станува сѐ подобра.

Првично објавено во два дела на РСЕ:

Изборна програма 2016 #2


8. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за укинување на ДБК. Нова агенција со јасни и ограничени надлежности за крај на децениските злоупотреби од политичарите.

9. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за укинување укинување на законски одредби што овозможуваат легални злоупотреби на буџетот (како што се патните сметки на пратениците).

10. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за реформа со што патарините што се плаќаат на уплатници.

11. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за индустриска политика што препознава дека текстилната индустрија (и сличните на неа, кој се сеќава на тажниот извештај за производство на италјански чевли) е ќор-сокак за развој на домашното стопанство и ќор-сокак за развојот на кариерите и капацитетите на луѓето. Наместо ветувања за повисоки плати во тој сектор, ветувањето да биде за нови можности надвор од sweat-shops.

12. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за сончево енергетско производство. Според ретките информации на интернет Македонија трошела околу 7000 гигават часови годишно пред неколку години. 7000 гигават часови од фабрики со соларни панели во Велика Британија се произведуваат за 6 месеци. Ваљда можеме и толку во земјата на сонцето за една година. Ова е директно поврзано со точката 1 - загадување.

(Првиот дел:

Изборна програма 2016


1. Трите најголеми македонски градови се меѓу најзагадените во Европа: Скопје, Тетово, Битола. Изборната програма за 2016 г. мора да содржи ветување за значително намалување на загадувањето во 4 годишниот мандат (во пар со локалните избори што следат). Ова нема само силен популарен одек. Загадувањето има негативни ефекти на здравјето што се мерат во милиони долари. Оптеретувањето на фондот за здравство ќе биде намалено, и работната способност на луѓето ќе биде подобрена. Како екстерен ефект од двете тоа ќе значи повеќе пари во фондовите. Понатаму, подобрувањето на урбаните средини ќе ги направи нив попривлечни за живеење што може да влијае на намалување на трендот на иселување. Како под-проекти на оваа определба може да се вбројат: урбано зелено, мораториум на градење, подобар јавен превоз, велосипедски патеки, замена на возен парк итн.

2. Слободата на медиумите е на најниско ниво од осамостојувањето на Македонија. Темелник на нејзиното подобрување е укинувањето на страв кај новинарите и другите што пишуваат за политичко-општествени теми. Затоа изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за одредби во законот за навреда и клевета што ќе оневозможат покренување на тужби од страна на политичари и други јавни личности кон новинари за периодот додека се на функција, и понатаму доколку пишувањето се однесува за периодот додека биле на функција. Секако тоа ќе значи дека ќе има и малку шунд во пишувањето (како и сега). Но, јавните личности ќе научат да трпат. А секако, малку шунд е подобро од многу страв.

3. Гарантирање на малцинските права. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за промена Амандман 5 од Уставот да се промени така што губењето на службен јазик нема да се случи ако заедницата изгуби еден процентен поен во бројноста во општината. Како дел од ова, изборната програма треба да содржи ветување за мултијазично образование. Децата на водечките политичари први треба да бидат запишани во ваквите паралелки.

4. Брзо интегрирање во ЕУ. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за почнување на пристапни преговори до крајот на мандатот. Со други зборови, мандатот што ќе се бара во 2020 да биде за комплетирање на влезот на Македонија во ЕУ. (Ако тоа значи и решавање на проблемот со Грција, тогаш и тоа е тука.)

5. 21 век, полицајци со автоматско оружје претресуваат граѓани за џоинт; казнуваат за преминување улица не на пешачки премин; легитимираат за прошетки во парк. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување дека ќе имаме полиција што нема да ги малтретира граѓаните.

6. Но и пошироко, изборната програма за 2016 треба да содржи ветување дека Македонија сѐ повеќе ќе се приближува до 21 век. Наместо младите да одат во Западна Европа за да живеат во 21 век, оние кои што сакаат да живеат во 19 век може да се преселат во Сомалија (на пример). Ова, меѓу другото, вклучува јасно раздвојување на државата од црквата, и нејзино соодветно даночење; гарантирање на правата на жените освоени во минатиот век (абортус како најважно); дозвола за истополови бракови.

7. Лакрдијата со студентски избори и игнорирањето на престапи од страна на таканаречените студентски лидери мора да заврши. Изборната програма за 2016 мора да содржи ветување за создавање на универзитет по западни стандарди. Студентското организирање е само дел од тоа, но е значаен чекор во отпуштањето на организацијата од партиските спреги. Водечките политичари исто така треба да ги запишат нивните деца на водечкиот македонски универзитет. Студирањето во странство на децата на оние што ги креираат домашните политики треба да заврши.


Незаконско следење на комуникациите во Македонија


Сѐ уште нема ништо конечно во истрагите на Специјалното јавно обвинителство, но внимателно читање на прес-конференциите открива дека во Македонија на располагање на УБК во различни биле (најмалку?) четири системи за надзор на комуникации. Најмалку затоа што сѐ уште нема информација дали меѓу нив се вбројува израелската купопродажба што беше откриена во „бомбите“ на СДСМ.

Тековен преглед на информациите во врска со надзорот на комуникации има овде.

Ова можеби е едно од клучните реформски прашања на идната влада. Ќе има или република што не е во сенката на тајните служби?

Слично на темата:

Уставниот суд и рабовите на правниот поредок


Одлуката на Уставниот суд која што ги откажа изборите на 5 јуни беше дочекана со големо воодушевување. Таа утврдува дека поединечен акт на Собранието на Република Македонија може да се смета за пропис. Но, објаснувањето понудено во Одлуката за поништување на Одлуките за распуштање на Собранието на Република Македонија е необично штуро.

Во 7(3) судот вели дека „Уставниот суд е тој кој одлучува кој акт ќе го третира како пропис, подобен за уставно-судска оцена“. Потоа во 7(4) дека „ваков вид на одлука има универзално дејство и посредно се однесува на сите граѓани кои на непосредни избори го даваат својот глас за одреден пратеник на Собранието“.

Но, судот не нуди објаснување каде е границата на универзално дејство, или кои одлуки не се однесуваат посредно на сите граѓани. Дали универзалноста произлегува од функцијата на собранието како законодавен дом, или универзална одлука може да донесе и друг орган, како влада или министерство? Или, дали универзалноста е директно врзана со изборниот процес, па одлука што се однесува на изборите без разлика од кого е донесена, може да биде подложена на уставно-судска оцена? На пример, дел од одлуките на пржинските министри што ги поништи владата во политичкото надмудрување на ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ исто така беа поврзани со изборниот процес. Дали Уставниот суд ќе се занимава со нив, или пак можеби со одлуките на Државната изборна комисија? Се разбира судот може во некое идно одлучување да објасни како некоја друга оспорена одлука нема универзално дејство или не се однесува на сите граѓани. Но, некој треба и да поднесе иницијативи до судот, бидејќи како што велат од таму „судот ретко работи по сопствена иницијатива“, иако неговиот деловник вели дека судот може да го прави тоа (ч. 14).

Но, да ја оставиме ноншалантноста на судот во однос на неговите уставни обврски како „органот кој ја штити уставноста и законитоста“ 7(3). Што всушност оценува судот по иницијативата поднесена од Талат Џафери? Дали судот оценува дали собранието смее да се распушти, или пак, дали собранието смее да се распушти со одложен рок? Судот не дава објаснување зошто неговата одлука се однесува на двете одлуки на собранието, а не само на оној дел каде што собранието вели дека одлуката важи од определен датум наместо веднаш.

Поинаку кажано, ваквиот пристап на судот ја доведува во прашање само-регулацијата на собранието: има ли тоа право да се само-распушти? Да, според ч. 63(6) од Уставот. Тогаш зошто / како судот одлучува дека одлуката е целосно неуставна, а не само во делот на одложеното дејство? И Уставниот суд во точката 8 од неговата одлука се занимава со одложеното дејство, а не со распуштањето. Зошто тогаш целосно поништување?

Поинаков пристап би бил дека втората одлука, онаа што ја одложува првата, е целосно неуставна: собранието е веќе распуштено. Но, првата одлука би требало да се разгледува посебно. Собранието се само-распушта: тоа е уставно. Собранието додава одложен рок: тоа не е уставно. Нејасно дали судот всушност сака да ја оценува намерата на собранието, наместо самата одлука што ја има пред себе: можеби може да се каже дека намерата на пратениците на владеачката коалиција е воведување на „правна несигурност и повреда на владеењето на правото“ 8(7). Но, судот тешко може да објасни како намера може да се толкува како пропис.

Проблемите за Македонија кога одлуката би била поинаква овде се очигледни: ако судот ја поништел одлуката за распуштање само во делот на одложеното важење тоа ќе значеше дека Собранието е распуштено од 23 февруари 2016 година, и сите други акти донесени од него потоа се ништовни, но и тоа дека роковите за избори согласно Уставот одамна се истечени. Така судот донесе одлука која што колку-толку ја зачувува нормалноста на ситуацијата во државата. Но, тоа што судот носи одлука што ја крпи политичката криза истовремено не значи дека таа одлука е целосно издржана. Како што стојат работите, во догледно време таа одлука нема да биде подложна на детална уставно-судска анализа.

Можеби во овој контекст на политички калкулации треба да се чита и одмолчувањето на судот кон ч. 5(2) од Законот за Собранието на Република Македонија кој што вели дека мандатот на пратениците трае „од денот на неговото верификување до денот на верификувањето на мандатот на новоизбраните пратеници“, иако во 8(3) судот вели дека „Со Уставот не е утврдено мандатот на пратениците во Собранието да продолжи во случај на распуштање на Собранието, ниту е предвидено во таков случај тие да продолжат со должноста“.

Текстот е оригинално објавен на РСЕ:

Travel Log: Notes on International Geneva


I exit Glasgow’s bus station and turn into Buchanan street. Noise fills my ears. People are sitting on the street stairs listening to three musicians trying out their skills. As I make my way towards the flat every pub on the way is booming with sound. It’s Saturday afternoon. The city is alive.

Just 24 hours before I was waking from Geneva’s Old Town to the John Knox hotel. The loudest sound was the movement of the trams. If there was any cars honking while people while trying to get home after a busy week, I don’t remember it.

Maybe the Swiss are quiet people. Or maybe quietness is a feature of diplomacy, and Geneva used to be loud as any city before the League of Nations got its seat there in 1920. The Palace of Nations building, built between 1929 and 1938, symbolises compromise too. The architects of the leading entries of the competition that attracted 337 projects, were chosen to collaborate on the final design.

The internet reveals little about the building. It is possible it was the most remarkable building of its time; or at least, the most remarkable building left after the destruction of World War II. Today it is overshadowed by taller, and maybe more important offices overlooking the Nations square. Walking from the south (or south-east) on Avenue Giuseppe-Motta reveals an interesting order of things: as soon as the residential area ends, the garden walls of small office buildings are spiked with metal so that they make sitting difficult, if not impossible. Then, on both sides of the avenue, almost as a gate, stand the buildings of Deloitte and PricewaterhouseCoopers. The consultancy / financial services pair is followed by the seemingly ever expanding complex of the World International Property Organisation on one side, and the International Telecommunication Union on the other side of the street. Both organisation are inclined towards commercial interests. Finally, across a mini-transport hub the United Nations office in Geneva rests behind a tall fence that hides most of its facade from the public eye.

The road to the left of the Palace of Nations leads to the statue of Mahatma Gandhi - the symbol of nonviolent resistance. The small change of elevation does not require more effort when walking, but it puts the Russian Mission to Geneva and the American Mission to Geneva on a higher ground than the Palace of Nations: it may be that the two permanent members of the Security council are positioned in relative order to each other, with the US being more up the hill. The rights side of the Avenue de la Paix has the UN and Gandhi - two very symbols of peace. The left side of the same road has Russia and the US with the International Committee of the Red Cross between them: the symbols of power with the organisation that is supposed to care for civility in the messy business of war.

The Route de Pregny then leads towards private properties which are under 24 h surveillance. Tall gates hide whatever is inside the grounds, and here, silence is only broken by the barking of a dog. The path leads through a empty field before reaching the John Knox hotel - a building that can only be remembered because its modesty does not fit in the broader architectural landscape.

I’m standing in front of the Palace of Nations and trying to take a picture of the still-standing nations’ flags. A small group of pro-Tibet activists are waving their own flags. The fountain bursts with water from the ground and silences their protest. It is an interesting site for tourists who place their cameras on tripods to capture the play of the sunshine with the waterdrops. But, it corners the protesters at the edge of the square: its primary purpose is to be a police water-cannon disguised as a cultural artefact. Together with the benches designed to prevent sleeping under Geneva skies, it symbolises another power-play in the international organisations’ host city.

(The trip to Geneva was part of the Human Rights and International Politics PG program at University of Glasgow.)

Патот до 70 илјади


Двете главни критики што може да се прочитаат на социјалните мрежи против шарената револуција се дека протестите се мирни, а со мирни протести ништо не се постигнува, и дека повторување на една те иста работа не може да доведе до различни резултати од тие што сме ги добивале претходно – а тие воглавно биле неуспех во остварувањето на барањата на граѓаните што протестираат. Двете критики се неиздржани. Тие или укажуваат на неинформираност на луѓето што ги застапуваат, или пак се намерен обид за поткопување на протестите за промена на режимот на Никола Груевски.

Всушност, податоците за движењата што се бореле за промена на влада или остварување независност од 1900 до 2006 година кажуваат поинаква приказна. Ненасилните протести во споредба со насилните имаат два пати поголема шанса да успеат во остварување на нивните цели. Уште повеќе, ненасилните протести се поуспешни и во креирањето на демократски институции штом ќе заврши промената на владата.

Предноста на ненасилните протести е едноставна: тие можат да привлечат разнолика група на луѓе и да добијат поддршка од инаку неодлучните граѓани. Понатаму, зголемувањето на бројот на учесниците ќе го поврзе движењето со разни делови од опшеството и ќе влијае на оние граѓани кои се лојални на режимот. Дури и најлојалните поддржувачи на режимот против кој се бори ненасилното движење имаат секојдневни врски низ оштественото ткиво коишто на дол рок се поважни од судбината на автократот кој што моментално владее.

Повторувањето на активностите има друга предност: во контекст на Македонија континуирана граѓанска активност секогаш е напредок. Овој пат репертоарот е дополнет со боење на градот. Тоа им дава можност на пасивните граѓани да видат дека нешто се случува во нивниот град. Можеби дисперзијата на протестите ќе има уште поголем ефект: бои во резиденцијалните делови на градот ќе ја пренесе пораката поблиску и до оние кои не шетаат во центарот. Но, и без тоа трагите остануваат видливи за сите.

Сепак, има и едно ограничување на оваа дискусија. Податоците од историјата кажуваат и дека ненасилните кампањи се секогаш успешни штом достигнат праг од 3,5 проценти од населението кое активно и континуирано учестува. За Македонија тоа е 70 илјади граѓани. Од една страна повторувањето на протестите секој ден во исто време и низ повеќе градови може бавно да достигне до точката од 70 илјади. Како што се шири мрежата на учесниците и учеството станува сѐ помалку ризично, тоа е очекуванио исход што би следел по некое време. Од друга страна прашањето што се поставува е дали опозицијата е толку слаба што не може да обезбеди 70 илјади граѓани кои што ќе го искажат своето незадоволство на улица. Тука не мислам само на СДМС туку и на сите други опозициски партии кои што, барем декларативно, се против режимот на Груевски. Тешко е да се замисли сценарио во кое сите тие немаат капацитет да мобилизираат 70 илјади граѓани. Другото сценарио е дека тие не сакаат да го сторат тоа, и тогаш шпекулациите за тајни преговори додека континуирано траат релативно малите по бројност протести имаат повеќе смисла. Останува на партиите да одговорат.

Но, да ја ставиме оваа бојка во контекст. На референдумот за зачувување на изгледот ГТЦ само во општина Центар имаше 17 илјади гласови. Прашањето за шарената револуција е како да ги мобилизира луѓето што гласаа против промената на фасада на трговскиот центар и дали за тоа е потребна некавка соработка со партиите или не. Има различни тактики за ова. Можеби една е „референдумски ден“: секои две седмици во недела на пладне да се бара масовност при што тоа може да се организира во секое маало без нужно собирање во центарот на градот. Тоа што протестите во историски контекст се на прав пат, не значи дека тактички прилагодувања на околностите не се потребни.

Во заклучок, критиките против шарената револуција се неосновани поради неинформираност или малициозност на нивните пропоненти. Континуираната активност на движењето е поважна од неговото бавно темпо на мобилизација. Последното повеќе отвара прашања за ангажманот и/или капацитетот на декларираните опозициски партии, отколку за патот по кој е тргнато движењето против режимот на Груевски. На шарената револуција ѝ преостанува да иновира во тактиките за да го рашири гласот онаму каде што ехото од центарот не стигнува.

Овој текст во голема мера е базиран на презентираните наоди од истражувањата на ненасилните протести достапни во ова видео.

Текстот е оригинално објавен на РСЕ:

Уште малку белешки за помилувањето за да не пропаднат дискусиите од интернет во заборав


Повеќемина јавни личности тврдат дека претседателот Иванов нема основ во Законот за помилување да ги донесе одлуките за помилување.

Уставните судии што имаат издвоено (патем, зошто е издвоено, а на спротиставено?) мислење ценат поинаку:

Особено интересно е што со укинувачката интервенција на член 10 од Законот за изменување и дополнување на Законот за помилување се враќа во примена член 11 од Законот за помилување кој уредува дека Претседателот на Републиката по исклучок може да дава помилување и без спроведување на постапка за помилување пропишана со овој закон кога тоа е од интерес за Републиката, или кога посебни околности што се однесуваат на личноста и на кривичното дело укажуваат дека е тоа оправдано. Преку укинувањето на измените на законот овој член повторно се враќа во сила, а тој овозможува Претседателот да помилува определено лице без воопшто да се спроведе законски пропишана постапка во случај тој да смета дека е оправдано.

Ова ги става на спротиставена страна судиите Д-р Наташа Габер-Дамјановска, Исмаил Дарлишта, Сали Мурати и Д-р Гзиме Старова од позицијата на проф. Шкариќ и некои други луѓе од јавноста.

Понатаму, во извештајот „Уставна правда: функции и односи со други јавни органи“ (PDF), Уставниот суд вели:

[...] со укинувањето односно поништувањето, актот практично престанува да важи и веќе не е дел од правниот поредок [...]. Во таков случај надлежниот суд при одлучувањето по поединечните барање, не може да го измени законот, односно прописот кој е поништен, туку ќе го примени законот, односно прописот, што важел пред него (стр. 18, пара. 1).

Ова се однесува на судовите, и не знам до која мера, ако воопшто, се пренесува на други државни органи (како што е претседателот), но толкувањето стои дека се применува законот што важел претходно.