политика

Undefined

Стигнува ли ехото од Захаров до Уставниот суд и до македонскиот Парламент?

Tags: 

Во март 2015 до Уставниот суд на Република Македонија доставена е иницијатива за уставноста на членовите на Законот за електронски комуникации кои што овозможуваат УБК „директно да ги следи комуникациите, самостојно и непречено, без разлика дали е издаден или не судски налог во согласност со Законот за следење на комуникациите“ (Извештај на Прибе). За таа иницијатива дури сега е поведена постапка (РСЕ, 21 јуни 2017).

И додека Уставниот суд размислува, а парламентарното мнозинство не презема измена на Законот за електронски комуникации (за чија измена е потребно само просто мнозинство), ние можеме да се потсетиме на пресудата на Европскиот суд за човекови права од случајот Роман Захаров против Русија која што е донесена во декември 2015 година. Пред да продолжиме со случајот, да се потсетиме и дека овој суд е истиот оној суд за кој во медиумите се чита дека пресудил против Македонија, најчесто за прекумерни казни за притвор или нехумано однесување кон затворени и притворени лица. За оние кои не се запознаени, Македонија е потписник на Европската конвенција за човекови права, која е меѓународниот договор што го создава судот, којшто пак се грижи за тоа договорните држави да не ја прекршуваат конвенцијата. Русија исто така е потписник на конвенцијата. Во принцип може да се каже дека она што ја прекршува конвенцијата во Русија ја прекршува и во Македонија.

Океј, што е Роман Захаров против Русија? Брзо пребарување на Википедија ќе ви каже дека тоа е „значаен случај“ во однос на членот 8 од конвенцијата – приватност. Во кратки црти Роман Захаров е уредник и издавач од Русија „кој во декември 2003 започнал судска постапка против наредбата бр. 70 од Државниот комитет за комуникации и информациски технологии. Наредбата барала телеком операторите да инсталираат опрема што дозволува, меѓу другото, директен пристап до мрежата без специфични барања до провајдерите“. (Извор: Zakharov v Russia: A refresher on how far Europe has come.)

Македонскиот Закон за електронски комуникации, т.е. делот од законот што е оспорен пред уставниот суд, меѓу другото, вели: „Операторите се должни на сопствен трошок да обезбедат и одржуваат опрема, соодветен интерфејс и да воспостават електронски комуникациски водови за пренос до овластениот орган за следење на комуникации, со цел да се овозможи следењето на комуникациите во нивната мрежа, согласно со Законот за следење на комуникациите (ч. 175(2)).“

Извештајот на Прибе вели: „Дејствувајќи врз основа на Членовите 175 и 176 од Законот за електронски комуникации, секој од трите национални провајдери за телекомуникации ја екипираат УБК со потребните технички апарати, овозможувајќи ѝ да ги копира директно целите нивни оперативни центри. Како последица, од практична гледна точка, УБК може директно да ги следи комуникациите, самостојно и непречено, без разлика дали е издаден или не судски налог во согласност со Законот за следење на комуникациите. […] УБК не треба да има директен пристап до техничката опрема која дозволува копирање на комуникацискиот сигнал. Во никакви околности УБК не треба да има практична способност за директно следење на комуникациите“.

Како пресуди Европскиот суд за човекови права во случајот Роман Захаров против Русија во однос на членот 8 од конвенцијата – приватност? Судот едногласно пресуди дека руските закони за надзор на комуникациите се некомпатибилни со Европската конвенција за човекови права, или просто речено судот пресуди во корист за Роман Захаров.

Поспецифично судот сметал дека „Захаров не требал да докаже ни дека е под ризик од тоа неговите комуникации да бидат следени. Всушност со тоа што домашниот систем не обезбедувал ефективен лек за лицето што сметало дека тој или таа е предмет на таен надзор, самото постоење на оспорениот закон претставувало мешање со правата кои Захаров ги има според членот 8“ и, дека „ризикот од систем за масовно тајно следење може да се користи за да ја поткопа и дури и уништи демократијата под велот дека ја штити“ (извор: Case of Roman Zakharov v. Russia: The Strasbourg follow up to the Luxembourg Court’s Schrems judgment).

Понатаму, судот ја разгледува и техничката можност за следењето и смета дека „систем што им овозможува на безбедносните служби и полицијата да имаат директен пристап до сите комуникации… ги поткопува кои било заштитни мерки кои ги има во системот за авторизација на следењето“ и, „дека полицијата и безбедносните служби можат да го заобиколат барањето да ја демонстрираат легалноста на следењето“ (извор: Lorna Woods: ECtHR case report and comment – Roman Zakharov v Russia (Grand Chamber)).

Во истиот текст Лорна Вудс заклучува дека, покрај рускиот на којшто директно се однесува, дека оваа пресуда покренува прашања за валидноста на други системи на масовно следење во однос на членот 8 од Европската конвенција за човекови права.

Накратко, се чини дека има многу сличности меѓу тоа како се спроведува надзор на комуникации во Русија и во Македонија, а рускиот начин не е во согласност со Европската конвенција за човекови права.

Останува прашњето дали оваа пресуда била разгледувана од страна на уставните судии тогаш кога била донесена, и ако да, тогаш зошто на судот му е потребно толку долго да ги увиди сличностите меѓу рускиот и македонскиот случај, па макар и да пресуди дека македонскиот случај опишан во поднесената иницијатива е различен поради причини што ќе ги најде за веродостојни во домашниот контекст. Секако, ова е прашање на кое не се надеваме дека ќе добиеме одговор.

Во меѓувреме, членовите од Законот на електронски комуникации што овозможуваат директно, самостојно и непречено следење на комуникации остануваат во сила, и, и покрај промената на власта во Македонија, УБК сѐ уште може да го прави тоа што го правеше и поради кое државата падна во големата политичка криза.

Оригинално објавено на Радио Слободна Европа: https://www.slobodnaevropa.mk/a/28599418.html

#HelloTaravari: Short analysis of the twitter campaign of the Macedonian health ministry

Tags: 

The twitter campaign #HelloTaravari started on june 19 around 4 PM. On june 22 at 1:10 PM I downloaded (probably) all 1142 tweets that contained the two hashtags used for communicating with the new minister for health of Macedonia: PërshëndetjeTaravari and #ЗдравоТаравари (Albanian and Macedonian language of the hashtag). Those are tweets from a period of around 72 hours.

If the retweets are removed then what remains is 294 original tweets using the hashtags. The volume of tweets (left) and retweets (right) can be seen below. The high volume of tweets and retweets occur in the morning and evening hours. However, it seems that the excitement from the first 36 hours dwindles in the second 36 hours of the chosen period.

tweets_retweets

This trend might mean that political marketing among Macedonian twitter users is short lived. It seems that even bad jokes aimed at the minister (example: "#HelloTaravari should I eat meat or cheese pie for breakfast?" - sent by @dRskata1 on June 22 at 10:37 AM) don't last more than 3 days. On June 22, just three days after the campaign started the number of original tweets using the hashtags is less then 5 per hour.

The three leading twitter users that use the hashtag to write original tweets are @evilblonddemon, @LOshGZE and @Carbonoxid with 28, 16 and 13 tweets respectively.

However, when the leading #HelloTaravari twitter users are compared to the leading tweeter users from the rankings done at Time.mk (T-index, Top by Reach и Top by Followers), there is only one tweeter account (@evilblonddemon) that is present among the most active / most popular 20 users both generally in Macedonia and using #HelloTaravari. This might be an indicator that political campaigns are not of special interest among those Macedonian twitter users that create the leading content on twitter.

distribution.twitterers

The analysis of the distribution of occurrence of the hashtag since the beginning of the campaign shows that most of the active accounts show up once or twice, while only 25 twitter accounts have 10 or more tweets and retweets with the hashtag #HelloTaravari. The most active accounts have 40 to 60 tweets and retweets during the 72 hour period, ore one tweet every 1.2 -1.8 hours (72 - 108 minutes).

At the and, almost all of the collected 1142 tweets use the Macedonian hashtag. Beside the original ministry announcement tweet, a tweet with a link to a news outlet PortAlb, and a tweet asking if the hashtag is used, every other (seven) tweets are retweets of the ministry's announcement. This means that a total of nine tweets have used the Albanian hashtag in the first 72 hours of the campaign. This might be an indication of the number of twitter users in Macedonia that speak Albanian, as well as indication that the Ministry of health should choose a different channel to talk to with Albanian-speaking citizens instead of Twitter.

Originally published in Macedonian at Radio Free Europe: https://www.slobodnaevropa.mk/a/28576600.html

Петиции на кои државата ќе мора да одговори

Tags: 

Сите што одеа по улици изминативе години знаат колку пати беше повикувано на потпишување петиции. Дури и сега има петиција за менување на законот за продажба на алкохол и за избор на јавен обвинител.

Зоран Заев вети транспарентна и отворена влада. Тогаш зошто да не се следи примерот на САД и Велика Британија каде владата има нејзин систем за петиции на кои мора да одговори / или парламентот да ги разгледа штом ќе стигнат до определ праг на потписи.

На популација од 65 милиони во Велика Британија прагот е 10.000 за владин одговор 100.000 за парламент. Во Мaкедонија прагот секако би требало да биде понизок: можеби 100 со 1000.

Уставот на републиката во членот 2 вели дека Граѓаните на Република Македонија власта ја остваруваат преку (...) и други облици на непосредно изјаснување. Зошто тоа да не биде систем за електронски петиции?

Законот што ќе го регулира ова може да биде 10-тина члена:
1. Со овој закон се уредува ....
2. Владата ќе обезбеди систем за електронски петициии .....
3. Прагот ќе се определи на ....
4. Владата ќе одговори на петицијата во рок од 30 дена од постигнувањето на прагот...
5. Парламентот ќе расправа на комисја во рок од 30 дена од постигнувањето на прагот..
6. Локалната самоуправа ќе расправа во рок од 30 дена....
7. Одговорите ќе бидат објавени јавно...
8. Некоја казнена одребда во случај да се прави надлежната институција на тошо
9. Законот стапува на сила на ден

Ваков закон и систем за е-петиции на кои одговор е задолжителен е во согласност со програмата на владата и ќе биде комплементарен на мерки како „активна транспарентност“ и намалување на рокот на 15 за одоговор на барања за слободен пристап до информации.

Најдобро, нема да има никакви буџетски импликации за поставување на системот. Софтверот што го користи Белата куќа е Drupal 7 и е достапен на github. Јас ќе го инсталирам волонтерски, ако ваков закон се донесе.

(Оригинално објавено на Фејсбук.)

"Priebe" recommendations on communications interception not included in the government program proposed by Mr. Zaev

Tags: 

In the Recommendations of the Senior Experts' Group on systemic Rule of Law issues relating to the communications interception (commonly known as the Priebe report), the first issue discussed is the surveillance of communications.

The report found that:

"Acting on the basis of Articles 175 and 176 of the Law on Electronic Communication, each of the three national telecommunications providers equips the UBK with the necessary technical apparatus, enabling it to mirror directly their entire operational centres. As a consequence, from a practical point of view, the UBK can intercept communications directly, autonomously and unimpeded, regardless of whether a court order has or has not been issued in accordance with the Law on Interception of Communications.". (Emphasis mine.)

Then it recommended that:

"The UBK should have no direct access to the technical equipment allowing mirroring of the communication signal. The proprietary switches should be moved to the premises of the telecommunication providers. The providers should activate and divert signals to the competent law enforcement agencies (Police, Customs Administration and Financial Police) or the security agencies (the Security and Counterintelligence Service (UBK), the Intelligence Agency, and the Ministry of Defence's military security and intelligence service) only upon receipt of the relevant court order, and only for the purposes of lawful interceptions. Under no circumstances should the UBK have the practical capability to capture communications directly." (Emphasis mine.)

Nevertheless, amendments to the Law on electronic communications are not included* in proposed Government program by Zoran Zaev published on 10.03.2017. (*The document is unsearchable, so this claim is based on reading the parts that refer to human rights.)

This outcome in the proposed Government program is in contradiction to the statements made by Mr. Zaev that the "Priebe" reforms will be a priority for the new administration. For example:

The proposed program promises to open a debate for a broader support to amend the Law on interception of communications. Although amending this law is needed and in line with "Priebe", amending it, according to established practice, requires 2/3 majority vote in Parliament. Given the current distribution of parties and MPs a 2/3 vote seems impossible, so it looks reasonable for the Zaev administration to seek broader support, without a straighforward promise that the Law on interception of communications will be amended.

However, to amend the Law on electronic communications such majority is not needed. For example the amendments from June 2010 were passed with 65 MPs voding of which 55 voted yes, 1 abstained, and 9 voted against. The Macedonian parliament has 120 MPs. So, unless I'm terribly misreading the poorly published document, the amendments to end UBK's capability to capture communications directly are not part of the proposed government program.

More on the topic (though not all of it is in English):
http://novica.discindo.org/mk/node/859
http://novica.discindo.org/mk/node/854
http://novica.discindo.org/mk/node/848
http://novica.discindo.org/mk/node/846
http://novica.discindo.org/mk/node/844
http://novica.discindo.org/mk/node/841
http://novica.discindo.org/mk/node/839
http://novica.discindo.org/mk/node/836
http://novica.discindo.org/mk/node/830

The conspiracy against the Republic reaches its climax

Tags: 

I am following the story about the warrant-less wiretapping in Macedonia carried out by the secret police since it was revealed by the opposition leader in February 2015. In the early days of this political, social, and moral crisis, I noted that the opposition party SDSM, specifically its president Zoran Zaev, frist implicated the telecommunications operators in Macedonia as collaborators in the warrant-less wiretapping, only to backtrack on that statement few weeks later.

In his early statements (12.02.2015) Zoran Zaev claimed that the wiretapping could not have happened without the knowledge of the operators, but just two weeks later (27.02.2015) Zaev said that the operators have no responsibility whatsoever at a press-conference for bombshell #5. -- from The silence of the telecom operators, June 4 2015.

The telecommunications operators also maintained that they worked and still work within the law.

All of these claims were proved wrong today, November 18 2016, when at the Special prosecutor press conference (link in Macedonian) it was revealed that:

„Тhe unlawful wiretapping of several thousands people that lived in the Republic of Macedonia in the period from 2008 to 2015 violated the privacy of their personal and family life, and the secrecy of communications"

The equipment that is installed in the operators' networks and is used for surveillance of communication in a way in which the secret police has 'direct, autonomous, and uninterrupted' access is allowed by law only in a part of the period from 2008 to 2015. This period includes 1. the months from June 2010 when the new law for electronic communications came into power, until December 2010 when the Constitutional Court canceled the articles regarding the equipment and access, and 2. the period since February 2014 when the new law for electronic communications came into power, that has the same canceled provisions (on which, this time, the Constitutional Court is silent for more than a year).

In fact, in the eight-year period from 2008 to 2015, direct, autonomous, and uninterrupted access was allowed by law in only 2.5 years. This means that the operators allowed conventional access (i.e. in a way that the secret police does not access their network autonomously at their will) knowing that there is no court order for such an access to peoples' communications, or that the equipment for direct, autonomous, and uninterrupted access was working during the entire period, even when there was no law allowing that. In the latter case it would mean that such access was made available to the secret police 2 years before the law allowing it was even discussed in Parliament.

Today's SPO press conference casts a serious doubt on the claims that operators worked according to prescribed laws. The law requires that telecommunications operators must cooperate with the SPO. Morality requires that their executives at least tender their resignations.

More on the topic (though not all of it is in English):
http://novica.discindo.org/mk/node/854
http://novica.discindo.org/mk/node/848
http://novica.discindo.org/mk/node/846
http://novica.discindo.org/mk/node/844
http://novica.discindo.org/mk/node/841
http://novica.discindo.org/mk/node/839
http://novica.discindo.org/mk/node/836
http://novica.discindo.org/mk/node/830

Изборна програма 2016 #2

Tags: 

8. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за укинување на ДБК. Нова агенција со јасни и ограничени надлежности за крај на децениските злоупотреби од политичарите.

9. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за укинување укинување на законски одредби што овозможуваат легални злоупотреби на буџетот (како што се патните сметки на пратениците).

10. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за реформа со што патарините што се плаќаат на уплатници.

11. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за индустриска политика што препознава дека текстилната индустрија (и сличните на неа, кој се сеќава на тажниот извештај за производство на италјански чевли) е ќор-сокак за развој на домашното стопанство и ќор-сокак за развојот на кариерите и капацитетите на луѓето. Наместо ветувања за повисоки плати во тој сектор, ветувањето да биде за нови можности надвор од sweat-shops.

12. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за сончево енергетско производство. Според ретките информации на интернет Македонија трошела околу 7000 гигават часови годишно пред неколку години. 7000 гигават часови од фабрики со соларни панели во Велика Британија се произведуваат за 6 месеци. Ваљда можеме и толку во земјата на сонцето за една година. Ова е директно поврзано со точката 1 - загадување.

(Првиот дел: http://novica.discindo.org/en/node/855)

Изборна програма 2016

Tags: 

1. Трите најголеми македонски градови се меѓу најзагадените во Европа: Скопје, Тетово, Битола. Изборната програма за 2016 г. мора да содржи ветување за значително намалување на загадувањето во 4 годишниот мандат (во пар со локалните избори што следат). Ова нема само силен популарен одек. Загадувањето има негативни ефекти на здравјето што се мерат во милиони долари. Оптеретувањето на фондот за здравство ќе биде намалено, и работната способност на луѓето ќе биде подобрена. Како екстерен ефект од двете тоа ќе значи повеќе пари во фондовите. Понатаму, подобрувањето на урбаните средини ќе ги направи нив попривлечни за живеење што може да влијае на намалување на трендот на иселување. Како под-проекти на оваа определба може да се вбројат: урбано зелено, мораториум на градење, подобар јавен превоз, велосипедски патеки, замена на возен парк итн.

2. Слободата на медиумите е на најниско ниво од осамостојувањето на Македонија. Темелник на нејзиното подобрување е укинувањето на страв кај новинарите и другите што пишуваат за политичко-општествени теми. Затоа изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за одредби во законот за навреда и клевета што ќе оневозможат покренување на тужби од страна на политичари и други јавни личности кон новинари за периодот додека се на функција, и понатаму доколку пишувањето се однесува за периодот додека биле на функција. Секако тоа ќе значи дека ќе има и малку шунд во пишувањето (како и сега). Но, јавните личности ќе научат да трпат. А секако, малку шунд е подобро од многу страв.

3. Гарантирање на малцинските права. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за промена Амандман 5 од Уставот да се промени така што губењето на службен јазик нема да се случи ако заедницата изгуби еден процентен поен во бројноста во општината. Како дел од ова, изборната програма треба да содржи ветување за мултијазично образование. Децата на водечките политичари први треба да бидат запишани во ваквите паралелки.

4. Брзо интегрирање во ЕУ. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување за почнување на пристапни преговори до крајот на мандатот. Со други зборови, мандатот што ќе се бара во 2020 да биде за комплетирање на влезот на Македонија во ЕУ. (Ако тоа значи и решавање на проблемот со Грција, тогаш и тоа е тука.)

5. 21 век, полицајци со автоматско оружје претресуваат граѓани за џоинт; казнуваат за преминување улица не на пешачки премин; легитимираат за прошетки во парк. Изборната програма за 2016 треба да содржи ветување дека ќе имаме полиција што нема да ги малтретира граѓаните.

6. Но и пошироко, изборната програма за 2016 треба да содржи ветување дека Македонија сѐ повеќе ќе се приближува до 21 век. Наместо младите да одат во Западна Европа за да живеат во 21 век, оние кои што сакаат да живеат во 19 век може да се преселат во Сомалија (на пример). Ова, меѓу другото, вклучува јасно раздвојување на државата од црквата, и нејзино соодветно даночење; гарантирање на правата на жените освоени во минатиот век (абортус како најважно); дозвола за истополови бракови.

7. Лакрдијата со студентски избори и игнорирањето на престапи од страна на таканаречените студентски лидери мора да заврши. Изборната програма за 2016 мора да содржи ветување за создавање на универзитет по западни стандарди. Студентското организирање е само дел од тоа, но е значаен чекор во отпуштањето на организацијата од партиските спреги. Водечките политичари исто така треба да ги запишат нивните деца на водечкиот македонски универзитет. Студирањето во странство на децата на оние што ги креираат домашните политики треба да заврши.

(Продолжува.)

Незаконско следење на комуникациите во Македонија

Tags: 

Сѐ уште нема ништо конечно во истрагите на Специјалното јавно обвинителство, но внимателно читање на прес-конференциите открива дека во Македонија на располагање на УБК во различни биле (најмалку?) четири системи за надзор на комуникации. Најмалку затоа што сѐ уште нема информација дали меѓу нив се вбројува израелската купопродажба што беше откриена во „бомбите“ на СДСМ.

Тековен преглед на информациите во врска со надзорот на комуникации има овде.

Ова можеби е едно од клучните реформски прашања на идната влада. Ќе има или република што не е во сенката на тајните служби?

Слично на темата:
http://novica.discindo.org/mk/node/848
http://novica.discindo.org/mk/node/846
http://novica.discindo.org/mk/node/844
http://novica.discindo.org/mk/node/841
http://novica.discindo.org/mk/node/839
http://novica.discindo.org/mk/node/836
http://novica.discindo.org/mk/node/830

Уставниот суд и рабовите на правниот поредок

Tags: 

Одлуката на Уставниот суд која што ги откажа изборите на 5 јуни беше дочекана со големо воодушевување. Таа утврдува дека поединечен акт на Собранието на Република Македонија може да се смета за пропис. Но, објаснувањето понудено во Одлуката за поништување на Одлуките за распуштање на Собранието на Република Македонија е необично штуро.

Во 7(3) судот вели дека „Уставниот суд е тој кој одлучува кој акт ќе го третира како пропис, подобен за уставно-судска оцена“. Потоа во 7(4) дека „ваков вид на одлука има универзално дејство и посредно се однесува на сите граѓани кои на непосредни избори го даваат својот глас за одреден пратеник на Собранието“.

Но, судот не нуди објаснување каде е границата на универзално дејство, или кои одлуки не се однесуваат посредно на сите граѓани. Дали универзалноста произлегува од функцијата на собранието како законодавен дом, или универзална одлука може да донесе и друг орган, како влада или министерство? Или, дали универзалноста е директно врзана со изборниот процес, па одлука што се однесува на изборите без разлика од кого е донесена, може да биде подложена на уставно-судска оцена? На пример, дел од одлуките на пржинските министри што ги поништи владата во политичкото надмудрување на ВМРО-ДПМНЕ и СДСМ исто така беа поврзани со изборниот процес. Дали Уставниот суд ќе се занимава со нив, или пак можеби со одлуките на Државната изборна комисија? Се разбира судот може во некое идно одлучување да објасни како некоја друга оспорена одлука нема универзално дејство или не се однесува на сите граѓани. Но, некој треба и да поднесе иницијативи до судот, бидејќи како што велат од таму „судот ретко работи по сопствена иницијатива“, иако неговиот деловник вели дека судот може да го прави тоа (ч. 14).

Но, да ја оставиме ноншалантноста на судот во однос на неговите уставни обврски како „органот кој ја штити уставноста и законитоста“ 7(3). Што всушност оценува судот по иницијативата поднесена од Талат Џафери? Дали судот оценува дали собранието смее да се распушти, или пак, дали собранието смее да се распушти со одложен рок? Судот не дава објаснување зошто неговата одлука се однесува на двете одлуки на собранието, а не само на оној дел каде што собранието вели дека одлуката важи од определен датум наместо веднаш.

Поинаку кажано, ваквиот пристап на судот ја доведува во прашање само-регулацијата на собранието: има ли тоа право да се само-распушти? Да, според ч. 63(6) од Уставот. Тогаш зошто / како судот одлучува дека одлуката е целосно неуставна, а не само во делот на одложеното дејство? И Уставниот суд во точката 8 од неговата одлука се занимава со одложеното дејство, а не со распуштањето. Зошто тогаш целосно поништување?

Поинаков пристап би бил дека втората одлука, онаа што ја одложува првата, е целосно неуставна: собранието е веќе распуштено. Но, првата одлука би требало да се разгледува посебно. Собранието се само-распушта: тоа е уставно. Собранието додава одложен рок: тоа не е уставно. Нејасно дали судот всушност сака да ја оценува намерата на собранието, наместо самата одлука што ја има пред себе: можеби може да се каже дека намерата на пратениците на владеачката коалиција е воведување на „правна несигурност и повреда на владеењето на правото“ 8(7). Но, судот тешко може да објасни како намера може да се толкува како пропис.

Проблемите за Македонија кога одлуката би била поинаква овде се очигледни: ако судот ја поништел одлуката за распуштање само во делот на одложеното важење тоа ќе значеше дека Собранието е распуштено од 23 февруари 2016 година, и сите други акти донесени од него потоа се ништовни, но и тоа дека роковите за избори согласно Уставот одамна се истечени. Така судот донесе одлука која што колку-толку ја зачувува нормалноста на ситуацијата во државата. Но, тоа што судот носи одлука што ја крпи политичката криза истовремено не значи дека таа одлука е целосно издржана. Како што стојат работите, во догледно време таа одлука нема да биде подложна на детална уставно-судска анализа.

Можеби во овој контекст на политички калкулации треба да се чита и одмолчувањето на судот кон ч. 5(2) од Законот за Собранието на Република Македонија кој што вели дека мандатот на пратениците трае „од денот на неговото верификување до денот на верификувањето на мандатот на новоизбраните пратеници“, иако во 8(3) судот вели дека „Со Уставот не е утврдено мандатот на пратениците во Собранието да продолжи во случај на распуштање на Собранието, ниту е предвидено во таков случај тие да продолжат со должноста“.

Текстот е оригинално објавен на РСЕ: http://www.slobodnaevropa.mk/a/27781884.html

Патот до 70 илјади

Tags: 

Двете главни критики што може да се прочитаат на социјалните мрежи против шарената револуција се дека протестите се мирни, а со мирни протести ништо не се постигнува, и дека повторување на една те иста работа не може да доведе до различни резултати од тие што сме ги добивале претходно – а тие воглавно биле неуспех во остварувањето на барањата на граѓаните што протестираат. Двете критики се неиздржани. Тие или укажуваат на неинформираност на луѓето што ги застапуваат, или пак се намерен обид за поткопување на протестите за промена на режимот на Никола Груевски.

Всушност, податоците за движењата што се бореле за промена на влада или остварување независност од 1900 до 2006 година кажуваат поинаква приказна. Ненасилните протести во споредба со насилните имаат два пати поголема шанса да успеат во остварување на нивните цели. Уште повеќе, ненасилните протести се поуспешни и во креирањето на демократски институции штом ќе заврши промената на владата.

Предноста на ненасилните протести е едноставна: тие можат да привлечат разнолика група на луѓе и да добијат поддршка од инаку неодлучните граѓани. Понатаму, зголемувањето на бројот на учесниците ќе го поврзе движењето со разни делови од опшеството и ќе влијае на оние граѓани кои се лојални на режимот. Дури и најлојалните поддржувачи на режимот против кој се бори ненасилното движење имаат секојдневни врски низ оштественото ткиво коишто на дол рок се поважни од судбината на автократот кој што моментално владее.

Повторувањето на активностите има друга предност: во контекст на Македонија континуирана граѓанска активност секогаш е напредок. Овој пат репертоарот е дополнет со боење на градот. Тоа им дава можност на пасивните граѓани да видат дека нешто се случува во нивниот град. Можеби дисперзијата на протестите ќе има уште поголем ефект: бои во резиденцијалните делови на градот ќе ја пренесе пораката поблиску и до оние кои не шетаат во центарот. Но, и без тоа трагите остануваат видливи за сите.

Сепак, има и едно ограничување на оваа дискусија. Податоците од историјата кажуваат и дека ненасилните кампањи се секогаш успешни штом достигнат праг од 3,5 проценти од населението кое активно и континуирано учестува. За Македонија тоа е 70 илјади граѓани. Од една страна повторувањето на протестите секој ден во исто време и низ повеќе градови може бавно да достигне до точката од 70 илјади. Како што се шири мрежата на учесниците и учеството станува сѐ помалку ризично, тоа е очекуванио исход што би следел по некое време. Од друга страна прашањето што се поставува е дали опозицијата е толку слаба што не може да обезбеди 70 илјади граѓани кои што ќе го искажат своето незадоволство на улица. Тука не мислам само на СДМС туку и на сите други опозициски партии кои што, барем декларативно, се против режимот на Груевски. Тешко е да се замисли сценарио во кое сите тие немаат капацитет да мобилизираат 70 илјади граѓани. Другото сценарио е дека тие не сакаат да го сторат тоа, и тогаш шпекулациите за тајни преговори додека континуирано траат релативно малите по бројност протести имаат повеќе смисла. Останува на партиите да одговорат.

Но, да ја ставиме оваа бојка во контекст. На референдумот за зачувување на изгледот ГТЦ само во општина Центар имаше 17 илјади гласови. Прашањето за шарената револуција е како да ги мобилизира луѓето што гласаа против промената на фасада на трговскиот центар и дали за тоа е потребна некавка соработка со партиите или не. Има различни тактики за ова. Можеби една е „референдумски ден“: секои две седмици во недела на пладне да се бара масовност при што тоа може да се организира во секое маало без нужно собирање во центарот на градот. Тоа што протестите во историски контекст се на прав пат, не значи дека тактички прилагодувања на околностите не се потребни.

Во заклучок, критиките против шарената револуција се неосновани поради неинформираност или малициозност на нивните пропоненти. Континуираната активност на движењето е поважна од неговото бавно темпо на мобилизација. Последното повеќе отвара прашања за ангажманот и/или капацитетот на декларираните опозициски партии, отколку за патот по кој е тргнато движењето против режимот на Груевски. На шарената револуција ѝ преостанува да иновира во тактиките за да го рашири гласот онаму каде што ехото од центарот не стигнува.

Овој текст во голема мера е базиран на презентираните наоди од истражувањата на ненасилните протести достапни во ова видео.

Текстот е оригинално објавен на РСЕ: http://www.slobodnaevropa.mk/a/27747197.html

Pages