македонија

Undefined

Пристап vs. содржина: може ли Интернет да ја спаси Македонија?

Tags: 

Денес заврши и последниот дел од конференцијата Е-Општество.Мк. Тоа беше дебатата за Е-Образование која се одржа во Универзитетот ЈИЕ ака Штул.

Библиотеката на универзитетот е едно пријатно место: компјутери, интернет, книги, книги, книги... Вкупниот број на книги, според каталогот на библиотеката, е нешто повеќе од 16 илјади. Од нив преку 11 илјади се на англиски јазик, околу 3 илјади на албански, околу 700 книги на македонски јазик. И покрај ваквиот однос на јазиците на застапената литература (т.е. доминацијата на јазик кој не е мајчин - англискиот), студентите успешно се снаоѓаат во вршењето на своите задачи и си го бркаат факултетот. Зошто тоа не е така и со Интернетот - големата светска библиотека (море и повеќе од тоа!) каде доминира англискиот јазик?

1. Содржината на Интернет

Q: Дали недостатокот на содржина на Интернет на македонски јазик (и дргите јазици кои се зборуваат во државава) е главната причина зошто имаме толку малку сурфери?

A: Најверојатно не! Секако, содржините на мајчин јазик се битни, и тие можат да придонесат до уште поголемо користење на мрежата, но луѓето се способни да учат и тврдењето дека Интернет не се користи бидејќи луѓето не знаат јазик е навредливо. Зар луѓето не можат да научат јазик доколку имаат потреба од него? Ми се чини дека во Македонија и така и вака најголемиот број на квалитетни содржини се достапни на некој странски јазик. Ако тоа не е англискиот, тогаш тука се српскиот и хрватскиот.

2. Пристапот до Интернет

Q: Дали скапите цени на Интернетот се главната причина зошто имаме толку малку сурфери?

A: Веројатно да! И како што бројот на читатели на квалитетни печатени медиуми е ограничен заради нивната висока цена, така и бројот на сурфери е ограничен заради скапите даски. Скапиот бензин луѓето си го заменија со ефтин плин. За жал, сеуште некој не измисли „плинеста“ замена за Интернет.

3. Нешто трето?

Q: Дали нискиот развој на земјава едноставно не бара Интернет?

A: Најверојатно да! Од каква корист ми се мене услуги за е-банкарство (на пример) ако воопшто немам пари на сметката во банка (или воопшто немам сметка во банка!)? Интернет не може да ја спаси Македонија. Таа треба сама да се спаси. Интернет може да биде само добра потпора во закрепнувањето.

4. Случајот Естонија, приватниот сектор и државата

Не знам зошто Естонија е толку омилен пример на македонските гласноговорници за е-ова-она. Таму демек приватните банки од комшии и сл. запнале и од Естонија направиле Е-стонија. Истото требало нашите банки и не знам уште кој приватник да го направат тука и до Македонија да се изроди нешто ново. Па добро луѓе, комшии на Естонија и се Шведска и Финска, а нас Албанија и Србија. Што да правиме со ова? А банките ни се такви едни намуртени институции кои што едвај, со големи стравови и стискања, си ја работат примарната дејност (види каматни стапки), не па да промовираат Интернет.

Кога општата слика не чини, крив може да биде само еден. Погаѓате, тоа е Владата. Впрочем јас во мојата стратегија немам „Создавањето можности за широка (за сите граѓани) достапност на Интернет“, туку има Владата во нејзината (стр 75):

4. Создавањето можности за широка (за сите граѓани) достапност на Интернет исто така претставува поставување на битните претпоставки и предуслови кои се неопходни за отпочнување со развојот на информатичкото општество. При тоа, без запоставување на економската (т.е. финансиската) страна на оваа активност, базичната идеја во оваа смисла претставува реализирањето на идејата дека пристапот на Интернет во денешно време претставува дел од групата на човековите права, што всушност значи дека пристапот на Интернет има карактеристики на јавно добро.

Последен пат кога проверив во литературата, за јавните добра се грижеше Владата - на еден или друг начин. И јас би рекол дека ефтин Интернет ќе има тогаш кога така ќе сака таа, а се дотогаш ама баш никој од нас кои не сме Владата не може да ги натера приватните компании да вадат онолку профит од пазарот на Интернет колку што сакаат и можат.

5. Слободен софтвер

Додека бројам страници, слободниот софтвер во стратегијата сепак се споменува само на едно место, во една, но долга реченица (стр 58):

Потребно е да се поддржи употребата на слободниот софтвер и софтверот со отворен кoд како јавно добро кое е достапно за сите граѓани особено преку правото на избор на платформа во формалното и неформалното ИКТ-образование.

Но, и тоа е супер. Можеме ли да понудиме нешто? Веднаш! Еден клик на К-менито и стигам до Edutainment (или Весело училиште како што си го преведувам јас) - одлично место за деца до 4-то одделение. Едно пребарување на Google, и ете проект кој е слободен софтвер, а кој е наменет за образование.

Недостасува содржина? Што велите на мк.Википедија? Тоа е слободна енциклопедија на која секој може да придонесува. Сакате план за зголемување на содржината? Еве: на децата од помалите училишни клупи им треба содржина, на оние од поголемите им требаат семинарски работи за собирање ЕКТС кредити. Зошто универзитетите да не направат преведувачките насоки од јазичните групи за преводи за семинарски да работат на статии од Википедија? Ајде. Лесно е, легално е и ќе има користи за сите. Малите ученици ќе добијат содржина на македонски, албански, турски... големите ќе научат како се работи со некои Интернет технологии (како што на пример е Wiki-то). Е-образование до коска!

Софтвер (слободен се разбира) на македонски јазик? Секако! Не ви се допаѓаат преводите? Ајде помогнете, пријавете грешки, дајте предлози. Edubuntu може целиот да биде на македонски за дел од секундата.

6. KB и autorun

Вака на крајов, ми текнаа уште 2 работи. Добро ќе сурфам на скап интернет, добро ќе најдам локална содржина на Интернет. Измерил ли некој колку точно тежат веб страниците кои македонските сурфери ги имаат на располагање на своите јазици? Пример, на страницата на Претседателот на Р. Македонија и треба цела вечност да се вчита на мојот бавен и скап дајл-ап. Слично е и со страницата на Владата. Мора ли да има толку слики, чуда, на страниците? Лудило би рекол.

И последно, Метаморфозис делеше дискчиња со НСИО на нив. Земав едно, го ставам во cd-rom, mount и се по ред и таму гледам куп .bat датотеки, бла бла бла, ми треба Windows за да видам што направиле. А позади на опаковката стои грбот и Република Македонија. Технолошки lock-in, кој нели, немаше да се случи. Додуше има една светла точка, .txt + UTF-16LE се повеќето докуметни (cat вади чкртки-пртки, но во Firefox изгледаат OK), па упорните можат да копаат таму-ваму и да видат што пишува. Другите можат да си најдат некое PDF на веб-местото на КИТ - кое што веќе (во 2013) не работи.

Тоа е тоа.

Денес, конференција за е-Општество

Tags: 

Денес, јас и Арангел како претставници на Слободен софтвер Македонија бевме на конференција со име е-Општество.мк. Ќе почнам од крајот: ручекот беше добар. :) Така фино си поминавме, имаше интересни фаци, смешки, сеир, добри поенти и се друго што е потребно за една конференција да се нарекува себе си конференција.

Инаку текстов во кој што ја коментирам конференцијата и работите поврзани со неа ми е поделен на три дела: белешки за тоа, белешки за ова и белешки за она.

Белешки за тоа

Во последно време ми се чини дека сум бил на повеќе вакви слични настани и се повеќе ми се чини дека луѓето кои се наоѓаат зад микрофонот (поточно македонските претставници) не живеат во ист свет со остатокот од македонските граѓани, вклучително и со голем дел од публиката. И добро, ова можеби и не е толку лошо, ќе си помислите ете таму некој на говорницата има некаква визија, но луѓе ви се молам... мислам дека сето ова нема никаква смисла. Зошто? Во публиката едноставно немаше луѓе што можат да прашаат (дискутираат) нешто. За мене тоа е очигледен доказ дека овие прашања едноставно не допираат до луѓето, дека најпросто не се дел од нивниот свет. И тоа е тоа, а не дека немаше интересни теми, имаше. Додуше имаше и некои прилично досадни, но впечатокот останува.

Стандардно, ние (оССМ) се интересиравме за Законот за слободен пристап до информациите од јавен караткер. И тука нема што ново да се додаде, барем не сега за сега. Од другите поинтересни коментари од публиката вреди да се спомене оној на Ѓоко Јовановски (Злочко). Станува тој да праша го праша Јани Макрадули како мислат да го зголемат бројот на интернет корисниците во Македонија (како што е наведено во НСИО). Г-динот Макрадули одговара дека цените не се толку голем проблем, т.е. дека доколку има содржини и владини сервиси на нет, луѓето безразлика колку е скапо ќе си бркаат работа - демек поисплатливо било така отколку на шалтер. Искрено се сомневам во ова. Впрочем зголемената понуда на, на пример, скапи и полни со информации весници во трафиките не ја зголемува нивната читаност, безразлика на кој јазик се тие.

Мене особено добар впечаток ми остави г-динот Колин Вајтхаус од еGovUK. Прво човекот изгледаше дека точно знае што зборува. Второ мислам дека направи особено добра забелешка за од македонска страна презентираниот top-down пристап во прашањата поврзани со интернет воопшто - дека тој не чини. На другата страна, еден од нашите говорници, уредник на Време чие име го заборавив, ми остави впечаток дека не знае што зборува. Само како да склопил некој есеј, како домашна задача, кој го презентираше пред публиката.

Друга работа што особено ме загрижи беше некој спомнат закон за е-општество. Ова веќе неколку пати го слушам и никако не можам да замислам како тоа со закон ќе се спроведе, креира или не знам што... некакво општество. Како со закон се прави општество? Ќе чекам некој да ми го објасни ова.

Белешки за ова

Сеуште сме на конференцијата. Сега прашањето е зошто не сме ние (оССМ) таму. Не пишувам за ова со некакви лоши намери, но навистина ме зачудува тоа што Слободен софтвер Македонија немаше свој претставник меѓу говорниците. Впрочем Слободен софтвер Македонија е единствената оригинално македонска, неќерка, grass-root организација која има огромно искуство во работа со софтвер и работи врзани со него, која има значаен придонес во општествово, која изминативе три години направила огромни напори во промовирањето на некакви работи поврзани со е-* итн. Сигурен сум дека имаме што да споделиме со публиката (и јавноста), безразлика колку е таа незаинтересирана за ваквите прашања.

Друга работа што ме загрижи е употребата на терминот „софтвер со отворен код“ во неколку наврати од страна на презентерите. Последно што ми падна во очи беше она од г-динот Бардил Јашари од организаторите и некакви наши соработници во работата со слободниот софтвер. Навистина не ми е јасно зошто не се користеше терминот „слободен софтвер“ или пак конгломератот „слободен софтвер и софтвер со отворен код“. Впрочем, кога станува збор за некакви пошироки влијанија на софтверот во општеството и работи поврзани на пример со образование, единствен валиден термин е „слободен софтвер“. Знаете, постои битна разлика меѓу „слободен софтвер“ и „софтвер со отворен код“. Моралните, етичките, политичките импликации на првиот се она што го прави важен. Но, имајте на ум и дека некој софтвер може да биде со отворен код, а сепак да не биде слободен (иако ова е навистина редок случај), додека спротивното не е возможно.

Особено ме загрижи тоа што ова дојде од организација со која ние, Слободен софтвер Македонија соработуваме за работи, прашања и активности кои се поврзани со слободен софтвер.

Белешки за она

Добро, Метастазис навистина имаат проблем со нашето име. Името на организацијата е Слободен софтвер Македонија или на англиски Free Software Macedonia. Тоа не е Отворен софтвер, Слободен софтвер со цртка Македонија или на англиски па со цртка. Мислам, имаме судски документ во кој стои дека се викаме Слободен софтвер Македонија и ич не ми е јасно како ова може да биде тешко за паметење.

И, ве молам другари Метасинтезис, не сме активисти (не навлегувам овде во детали зошто не сме). Ако веќе мора да пишува нешто под моето име, секогаш може да се стави некаква друга ознака... и секако секогаш може да бидеме прашани што тоа може да пишува таму.

Се надевам дека одговорните од Метаморфикс ќе ги запаметат овие работи.

П.С. Знаете, најуспешните земји во е-сенешто се Ireland, Israel и India. Водечки IT производи се некои со името iPod... Гледате аналогија? Земјиве всушност се iReland, iSrael и iNdia. Дефинитивно тука во прашање е добра карма од i-то. Мислам дека вака на повидок е удар кој тепа две муви. Македонија треба да ја прекрстиме во Имакедонија. Така ем ќе ја добиеме кармата од i-то на почетокот на името, ем ќе го решиме спорот со грците. iMacedonia. Јес!

Е-грип

Tags: 

Пред некој ден пратив порака до Министерството за здравство на Р. Македонија. Имаат некоја форма за тоа на нивната веб страница. Пратив најобично прашање за овој птичјиов грип... тоа е тоа, загрижен сум, комшијата чува куп гулаби кои летаат таму-ваму, па можеби можат да закачат некој H5N1...

И еве, неколку дена потоа, сеуште немам добиено одговор. А само некои работи за е-влада слушам, па не знам каков пристап до информации. Тоа.

АДСЛ ово-оно...

Tags: 

По ѓаволите. Сите почнале да плачат за АДСЛ-от. Јас не плачам... немам АДСЛ, тоа е тоа. Јас бачковци си сурфам на дајл-ап, помал од 56к, нешто околу 33... ваљда. :)

Супер ми е. :)

DA @IVEE YUSCII!

Tags: 

Некако престанавме дома да купуваме весник кога ги направија 15 денари, без некоја, барем за мене, особено добра причина, а богами и без промена (квалитативна/квантитативна) во содржината.

Ама, ете од време на време, како денес, има тазе весник (Утрински) дома. И таму, во прилогот (Магазин), 6, 28 и 29 страница се со наслови од ваков тип:

TRAMP bara seksi yidari!

или

Pu{i i slabee

Не ми е јасно дали тоа програмите за ДТП за Виндоус се толку срање па не работат со UTF-8 (или windows-1251), или па 15-те денари се навистина премногу за нашите весници?

Рамстор рулз!

Tags: 

Се сеќавате на приказната што беше на Он.нет за писоарите што имаат нацртана мува на нив, за припадниците на машкиот пол да се занимаваат (т.е. да не прават беља) додека уринираат? Епа, такви писоари има во Рамстор. Што да пишувам уште? Одете на мо***е. :)

Зошто не го сакам Скопје?

Tags: 

Денес (т.е. вчера) бев на концерт на Т.Б. Трачери на програма на Скопско лето. Цената на билетот беше 150 денари. Стигам пред врата и таму некој тип бара дали е на список. Не е на список. Типот се оддалечува, ѕвони на мобилен и моли некого таму да го стават на список.

Почнува концерот, озвучувањето (пак) е срање. Ова чувство особено ми се засилува вака после Exit. Едноставно не ми е јасно како во толку години „независна Македонија“ никој во земјава не научи да поставува асално озвучување. Публиката мртва, ја мрзи да аплаудира. Трачери не знаат асално да го измешаат репертоарот и мрчат што публиката е мртва. Негде кон крајот озвучувањето тотално се заебува. Општа оцена од 1 до 5, 3 на стаклени нозе.

Во центарот на градот пак, е општа калакурница. Тие луѓето до кафаните (кафулињата) дури и клупите ги разместиле за да стават маси. Она што е особено интересно овде е што масите, зафаќајќи ја улицата, зафаќаат дел од шахтите. Шахтите, логично, мирисаат лошо (смрдат!). А луѓево сепак седат во кафаниве и плаќаат фини пари за пијачка.

Ај доста е. Ако продолжам да пишувам ептен ќе се изнервирам.

Пак поскапување..?

Tags: 

Денешниот Утрински вели дека од 1ви август ќе има ново поскапување на цените на телефонските услуги. Претплатата ќе се зголеми за 44 ден., а бакшиш ќе има 100 импулси. Нешто подолу во текстот има и информација за тоа дека еден импулс (20 сек.) од 0,33 денари ќе чини 1 денар (иако ова не е баш најјасно напишано).

Но, информациите што ме мотивираа да куцам на блогов денеска не се овие, туку спомнатата бројка од 200.000 глуви телефони од вкупно 700.000. Ако ова е точно, покрај тоа што лесно ќе констатирам дека помалку се зборува на телефон, ќе константирам и дека оваа појава го намалува економскиот раст на нашата земја! Зошто?

Леонард Вејвермен од Лондон Бизнис Скул, го споредувал влијанието кое на БДП го имаат порастот на теле-густина (број на телефони на 100 луѓе) и стапката на завршување на основното образование. Овој доктор заклучил дека зголемувањето на теле-густината за два пати повеќе го зголемува БДП одошто исто толкаво зголемување на стапката на завршување на основното образование. Некако логично, штом зголемувањето на теле-густината влијае позитивно на БДП, нејзиното намалување влијае негативно. Ете, затоа.

Од друга страна, според некои истражувања кои за жал не успеав да ги пронајдам во целост, мобилните телефони се технологија која има најголемо влијание врз развојот. Според ова истражување, мобилните телефони имаат два пати поголемо влијание во земјите во развој одошто во развиените земји. Значи мобилниве телефони ги подигнуваат долгорочните стапки на раст. Во типична земја во развој дополнителни 10 телефони на 100 луѓе го зголемуваат растот на БДП за 0.6 процентни поени.

Најдобар начин да се жнеат ефектите што можат да настанат од телефониве се разбира е државна акција кон рушење на монополите и поттикнување на конкуренцијата.

Сите овие работи на долго може да се прочитаат во лондонскиот Економист од 12 март 2005, а телефонот, кај и да е до 1ви, планирам да го исклучам.

Чуму (и) интернет?

Tags: 

Малку доцнам, ама сепак да си напишам тоа што си мислев за онаа емисијата од пред една недела. Чуму едноставно не е добра емисија. Добра тема за разговор автоматски не прави добра емисија. Дефинитивно потребни се дополнителни работи, како истражување и сценарио, за да се добие добар ТВ производ (или барем приближно добар на хрватската Латиница), која Чуму (сака да) ја копира. Сега, во конкретнава емисија две работи ми фатија око: бројните прилози и дискусијата за цените и Оннет vs. МтНет.

Прилозите беа живо срање. Прилог за детска порнографија?!? Зошто немаше прилози во кои и така нешто недобро информираната јавност ќе можеше да дознае за какви се добри и корисни работи може да се користи интернет? Зошто на пример немаше прилог за Википедија? Прилог за веб места каде, на пример, можат да се најдат информации за стипендии за студенти? Зошто не прилог за проектот Гутенберг? Нема истражување, и секој знае дека има порно на интернет.

Сега главната тема. Прашањето зошто Македонија нема поефтин и побрз интернет? Луѓето кои треба да го дадат одговорот на ова прашање не се директорите на МтНет и Оннет. Овие две (а и другите преостанати) се приватни фирми. Нивна единствена цел е си бркаат работа и да си направат профит. Ако за Оннет немало доволна маргина за АДСЛ, немало и тоа е тоа. Приватните фирми играат на пазарот по правилата кои ги поставува државата. Во нашата држава, сега за сега, нема правила кои велат дека цела Македонија треба да има интернет, слично како што цела Македонија треба да има струја.

Значи одговорот на прашањето зошто Македонија има ваков интернет и кога ќе има подобар го имаат само државните органи, и директорот на Оннет беше целосно во право кога рече дека решението треба да се бара во Владата.

Мора да признаам дека и не ја гледав целата емисија, особено од почетокот, кога Чомовски рече „голема мега афера“ (каква е таа ем голема ем мега?!?) или така нешто, па можеби и сум пропуштил некој добар дел. Но, ја гледав онаа претходната кога Макрадули беше во студиото. И и таа беше прилично глупава емисија. Се повеќе сум загрижен дека Националната стратегија нема да биде ништо повеќе од smoke screen.

Сеуште не ми е јасно како до 2007 (до тогаш трае стратегијата) ќе се направат толку многу промени во нашето тромо и бавно општество, за тоа да стане „информатичко“. Впрочем стратегијата не го третира ова прашање. Дури тука гледам и проблем со зборот „информатичко“ кој на некој начин треба да е превод на "information". Information Society е општество базирано на информации, а не сум баш сигурен дека фразата „информатичко општество“ го има тоа значење во себе. Можеби ќе треба да ја сфатиме така пошироко.

Било како било, се сомневам дека една стратегија, еден Закон и една агенција за информатичко општество ќе донесат некакви посебно возбудливи резултати. Имаме и Закони и агенции за конкуренција и приватизација, па тоа до сега не ни донесе особено добар пазар и конкуренција во нашите обиди да станеме капиталистичка пазарно ориентирана земја.

Затоа и мислам дека стратегија може да биде само еден smoke screen, за голем број на компании од нашиот ИТ сектор, кои не можат нешто особено успешно да работат на странските пазари (а нашиот и го нема) и кои веројатно имаат соодветни контакти во државните служби, да добијат пар тендери за проекти кои се предвидени во стратегијата, со што би се направил трансфер на пари и во тој сектор, и и тие би заработиле нешто од буџетот како и нивните колеги од светот на фатливите предмети.

Затоа и толку многу се изнасмеав кога постариот господин, гостин во Чуму, професор на ЕТФ чие име го заборавив, како одговор на нечиј коментар дека во ЕУ се повеќе се користи Линукс во јавната администрација, рече дека исто така за базите Оракл е стандард. А само неколку минути пред тоа, дискусијата откри дека истиот е сопственик на фирма која е застапник (или нешто слично) на Оракл.

Догледање македонска софтверска индустријо?

Tags: 

Помина прилично време од појавувањето на писмото на намери кое го потпишаа Владата на Република Македонија и Мајкрософт. Во случај да сте заборавиле што се вели во писмото, еве ја точката А.

A. Стимулирање на развојот на модерната ИТ индустрија во Република Македонија со цел Република Македонија да стане европска средина во која се користи и се развива солиден софтвер.

Зошто ми текна да пишувам за ова? Бидејќи вчера (17.05.2005), на голема реклама во весник видов дека некој извесен {Македонски софтверски тим}, под покровителство на Мајкрософт Македонија, на OSL (Open Subscription License) клиентите им подарува некакви Македонски бизнис алатки. И, што е поважно (и има врска со точката А), две од софтверските решенија се изработени од македонски ИТ компании - според информациите во денешните весници. Така, на прв поглед, личи дека можеби имаме некакво стимулирање на развој (макар и тоа било развој на неслободен софтвер), нели? Сепак, првиот поглед може да лаже.

Овие алатки вклучувааат апликации за издавање патни налози, водење на благајна, набавки, евиденција на годишни одмори, отсуства. Значи, ако сте фирма и сте го лиценцирале Мајкрософтовиот софтер за време на онаа акцијата кога требаше да се внимава да биде легално, сега добивате сноп на апликации кои инаку ќе требаше да ги купите. Ако сте пак фирма која живеела од продавањето на вакви апликации од сопствено производство на македонски клиенти, ова значи дека најверојатно ќе останете без работа.

Секако, овде има дополнителни трикчиња кои со голема веројатност би предизвикале таков расплет. Во првите две години користењето на овие алатки е бесплатно (повторно според информациите во дневниот печат). Значи дури некаде мај 2007 фирмите ќе треба да платат лиценци за овие софтверски алатки, а дотогаш ќе можат да ги користат гратис. Познавајќи ја бизнис практиката на Мајкрософт, би се обложил (во една лиценца за Лонгхорн :)) дека до 2007 ниедна македонска фирма нема да произведува вакви или слични сопствени софтверски
решенија кои ќе може да им ги продава на други македонски фирми кои имаат некакви софтверски потреби. Тука некаде би завршила приказната за стимулирањето.

Конечно, уште една мисла ми паѓа на памет. Ваквото (или слично на ова) однесување на Мајкрософт во некои други земји (ЕУ), е надвор од законот. Ви текнува на онаа казна од 613 милиони долари што Мајкрософт треба да ја плати заради тоа што во ЕУ сака да ја искористи моќта што ја има на пазарот на оперативни системи за да ја задуши конкуренцијата на пазарот на апликации за мултимедија? Може ли оваа наша ситуација да се протолкува на сличен начин?

Windows Media Player-от е бесплатен, го добивата кога купувате лиценца за оперативниот систем Windows. Македонските бизнис алатки се бесплатни (сега за сега во првите две години), ги добивате ако (и најверојатно кога во иднина ќе купите или обновите) сте купиле лиценца за оперативниот систем Windows.

Тоа е тоа.

Pages